26-08-2008

Enige tijd geleden was ik in Antwerpen. Daar moest natuurlijk de kathedraal bezocht worden, waarin zich een aantal grote schilderijen van Rubens bevindt. In de ene zijbeuk hangt de kruisiging van Christus, in de andere zijbeuk hangt de kruisafname. Nou verwacht u wellicht dat ik een verhandeling over deze schilderijen en de paastijd ga houden. Niets van dit alles. Wat zich het meest in mijn herinnering heeft genesteld is het beeld van een grijnzende leeuw. Mijn vriend en ik konden het niet eens worden over de zijbeuk waarin zich dit beeld bevindt. Ik meen me te herinneren dat het naast de kruisafname te vinden is, mijn vriend denkt dat het aan de andere kant, bij de kruisiging hangt. Maakt niet zo veel uit, u zult het toch wel vinden als u gaat kijken.

Naast één van deze schilderijen met Christus aan het kruis was een marmeren altaaromlijsting aangebracht, waarin zich een leeuw met een bijzonder vriendelijke, doch enigszins dommige gelaatsuitdrukking bevindt. Als u wilt weten hoe het beest er ongeveer uitziet, kan u voor de spiegel gaan staan. Houd de lippen op elkaar, liefst iets naar binnen getrokken. Nu een beetje lucht tussen de tanden en de lippen blazen en de mondhoeken nog iets verder naar de oren trekken. Dit is ongeveer de blik waarmee die marmeren leeuw de bezoekers van de kathedraal aankijkt. Alsof het beest een kunstgebit heeft dat niet helemaal vastzit en waar het zich voor schaamt!

Dit is nou zo’n leeuw die je je in het paradijs naast de huppelende lammetjes kunt voorstellen. Een beestje dat weet wat er in de wereld te vinden is, geen zin meer heeft in hectisch jachten en jagen en nu van zijn pensioen geniet. Maar hij is niet uitgeblust, want de pretlichtjes in zijn ogen vonken nog. Misschien ligt hij daar in zijn marmeren gedaante te wachten op de nieuwe aarde. Misschien is hij in zijn gedaante van vriendelijke leeuw een voorafbeelding van de leeuwen die we daar tegen mogen komen. Hij ziet immers elke dag met zijn marmeren ogen een grote schildering van een gebeurtenis die een grote stap op de weg naar de nieuwe aarde uitbeeldt. De dood en opstanding van Christus, een tussenstap in de vervulling van Gods belofte dat alle dingen nieuw zullen worden. De belofte dat er een nieuwe hemel en een nieuwe aarde zullen komen.

Natuurlijk is het grote onzin om een marmeren leeuw met een grappige grijns zo te gaan personifiëren als ik het hierboven doe. Maar toch: als de kunstenaar er een meer levensecht beeld van had gemaakt was ik allang vergeten dat ik het had gezien. En dan zou ik ook niet op de gedachte gekomen zijn dat deze vriendelijke leeuw naast de kruisiging van Christus toch ook wel symbolisch gezien kan worden. Het (misschien toch enigszins mislukte) beeld heeft mij weer eens bepaald bij Christus offer voor de mensheid, Gods grote belofte en het vooruitzicht op een toekomstig samenleven van alle schepselen. Elke keer dat mijn vriend mij weer aan het lachen maakt met zijn imitatie van de Antwerpse leeuw denk ik ook verder aan wat God nog voor ons in petto heeft. Wat is de menselijke geest toch wonderlijk geschapen!

Els Kleingeld